Голосник

Мале, а тішыт

Памятам, же коли влони вказала ся тота публикация і першый раз єм єй взріла, подумала-м: wow, але супер річ! І тепер, коли минуло уж гідні місяців од премєры, думам докладні так само. A на думці мам Лемківску книжочку Пауліны Бялковской.

Лемківска книжочка вказала ся в 2017 році як маґістерска дипломова робота Полі Бялковской, студенткы Працовні Інформацийной Ґрафікы Артистичного Університету в Познані. Поля є авторком цілой концепциі публикациі, ілюстраций до ней, тексту та ґрафічного проєкту. До спілпрацы попросила Анну Рыдзанич, котра зробила переклад текстів і помагала в редакциі. Выдавцьом є Фундация Стара Дорога. Тілько з основных інформаций. Легко найдеме іх в редакцийній стопці. Тепер най буде місце для того, чым є Лемківска книжочка.

Публикация приближат наймолодшым чытачам, як выглядало типове лемківскє селечко, хыжа, в што Лемкы ся облікали, чым занимали. Словом – такы основы основ, кєд іде о характеристику Лемків. Лем же зачудує ся тот, котрый подумат, же в такым разі по што брати гевсу книжочку до рук, кєд зачудувати го тема не може? Ано може, бо форма і спосіб поданя того простого змісту заскакує з каждом отвераном стороном. Не вадит факт, же єст тых стран мало і хтіло бы ся більше, бо кажда єдна розкладівка то мале передставліня. Гей, так бы-м назвала явиско, котре видиме при каждым переверніню паперя. Што більше, по першых двох, най буде робочо – нормальных розкладівках, сцена ся розтігат – нашым очам вказуют ся розкладаны страны.

Прогулька по селі веде нас до хыжы, аж і до самой єй середины. Штырьом сторонам (розложена подвійна розкладівка) мож призерати ся долшу хвилю. Серед підписаных елементів середины найдеме м.ін. красну малювану ладу, пец, діжку, боденку ци мисник. Досмотрити ся мож і вязкы зіля на пецу, лопаты до вытіганя хліба, фляшок, фляшочок, розмаітых дзбанків і горняток.

Але ідме дале, в хыжы посідити мож хоц-коли, а там, на дальшых странах грают Циґане, Жыды кличут до корчмы. A як підеме дале, то зас затримаме ся на долше. Двократні розкладана вкладка отверат нам очы на кольорове облечыня. На десятьох страничках розмалюваны сут фацелик, чахлик, фарбанка, холошні, кабат, опліча, запаска, лайбикы – список праві ся не кінчыт… і то з розріжніньом облечыня на окремы части Лемковины. Хто не памятат, або не знат, як допасувати в пары такє: мазярство, камінярсто, продукция лжыц, дегтю, Бортне і Бодакы, Новиця, Лося і Білянка, то скоро надробит бракы.

По материі звязаній з тым, што земне, мож дознати ся про тото, што важне для духа. Церков з верхы і в середині розписана на дальшій подвійній розкладівці. Помалы ближыме ся ґу кінцьовы книжочкы. Чорны горы (так, так, чорны горы, то не хыба) одраз вводят в смутный настрій. Нашла ся на картах тіж і мапка Польщы з позначками, одкале выселяли, де оселяли, а на червено биє по очах крапка, вказуюча на Явожно, в якым вязнено і тортурувано Лемків.

Обертаме остатню, чудні «грубу» страну, а ту несподіванка. Послідня сторона то нияк не конец познавчой прогулькы, а єй грубіст крыє в собі трьох вызначных малярів, о котрых світ добрі знат, лем не все чул про тото, што іхнє коріня наше – лемківскє. То Епіфан Дровняк, Юрий Новосільскій та Енді Варголь. Тішыт факт, што авторка рішыла Никыфора Криницкого дати в скобках. Так як і на попередніх странах, і на тій остатій, котру двараз мож розложыти, Поля Бялковска помістила короткы поясняючы тексты.

Груба, чорна контурова криска ілюстраций дакус приводит на мысель малюваня Епіфана Дровняка. Коміксовіст рисунків може асоциювати ся з популярном штуком, а той зас корольом был прецін Енді. Фаребніст і получыня кольорів здає ся дакус лучыти ся з малярством Новосільского. Неочывидніст ґрафік – гейбы для діти, але і дорослы найдут вельо приємности з обзераня, то додатковый атут книжкы. Тішыт око, што книжка печатана была на матовым папері. Кредовый, хоц блищачый, то блеску публикациі бы радше не додал. Міністер добрі грошы выдал.

Фот. Фундация Стара Дорога

Шеруй.

О авторі

Наталія Малецка-Новак

Хоц по школі інжынєр, то не тыкат ся роботы по тзв. фаху ;) Зато уж од вельо років доносит о вшыткым, што ся діє на Лемковині. І не лем. Контакт: natalia@lem.fm

Коментарі