Мягка сила

В позіції народа, котрый не мать такзвану домовску державу, і кедь не люблю хосновати тот термін, можеме барз скорочено повісти о єднім позітівнім ділі, і єднім неґатівнім. Позітівным ділом є, же мы сьме в каждій державі, в котрій жыєме, дома. То наша держава. Неґатівным ділом є, же наш діпломатічный, можеме повісти і політічный, вплив є обмедженый.

Найліпше ся то проявлює в медіалнім образі. Было уж міліон припадів, коли образ Русинів быв кривленый, раз тым, же сьме лем „субетнос“, другый раз тым, же сьме „рука Москвы“, і могли бы сьме продовжовати. Кебы сьме на вшыткы такы медіалны выступы, котры о нас не бісідують правду, мали реаґовати, потребовали бы сьме єдно міністерство із купов людей, котры бы то моніторовали і жадали оправданя, а є вопросом, на кілько процент бы сьме были успішны.

Покля сьме при медіах, треба быти обєктівный. Кедь ся зробить раз за два рокы Світовый конґрес Русинів, або языковый конґрес ці інша вызначна подія, знаме ся на день, може і два дні дістати до локалных і цілодержавных медій, знаме собі зробити курту рекламу. Лемже тым то кінчіть. Можеме говорити о тім, же в дакотрых державах то є ліпше, в дакотрых гірше, але цілково то не є жадна слава.

Іщі складнішов темов є здобывати діпломатічный простор в комунікації із властями окремых держав ці із меджінародныма орґанізаціями і інштітуціями. Світовый конґрес Русинів мусить поясняти, чом бы властно з тов орґанізаційов мав хтось як Рада Европы, Европска комісія, доповньте собі што хочете, мав комуніковати, і якый маєме мандат. Офіціалный амбасадор, котрый бы быв автоматічно решпектованый, не є.

Но Русинам нич не боронить робити културну діпломацію, вдяка котрій можеме свої ідеї,  културу, ідентіту, свої цілі і інтересы пропаґовати омного векшій публіці. Роблять то і державы, называть ся то і мягка сила.

О выставі Формы присутности. Штука Лемків/Карпатьскых Русинів ся того уж написало много. А не писав о тім лем русиньскый портал lem.fm, ці даякы далшы русиньскы медії. О выставі говорять цілопольскы медії, занимали ся ньов такы впливны журналы як Elle ці Vogue.

Михал Шымко зробив фалат доброй роботы, културной діпломації.

Не буду повторяти тото, што уж было написано. І про мене самого была участь на одкрытю выставі у Державнім етноґрафічнім музею у Варшаві барз міцным моментом. Вшыткы знаме, же тота выстава, котра вказує творы майже 60-ох авторів із дакілько країн Европы, докінця і споза моря, є величезным ділом.

Лемже тота выстава, не є лем вказаньом, же Русины мають вытварне уменя, докінця мають і модерне, сучасне уменя. Тота выстава, вєдно із вшыткыма актівностями, діскусіями, котры попри ній были або будуть, є нашов нараційов. Не хтось за нас, то мы бісідуєме, хто сьме.

Михал Шымко, кунстісторік і куратор той выставы, зробив фалат доброй роботы, културной діпломації, кедь зреалізовав ідею, над котров думав, як сам повів, десять років. Кедь доказав пересвідчіти таку важну інштітуцію як є споминаный музей, жебы то взяли під свої крыла. Кедь досягнув, же його Формы присутности вєдно із супроводныма подіями будуть жывов нараційов, котру Русины будуть презентовати перед навщівниками пів рока.

Русиньскый рух потребує актівістів, кедьже нашы актівности суть, нажаль, до великой міры роблены лем нашыма обществами, потребує і професіоналны інштітуції, і в тых країнах, в котрых їх не маме, бы сьме ся за них мали бити. Але потребує і професіоналів, котры не суть актівістами, котры суть фаховці у своїй области, але мають русиньске сердце, і усвоїй професії знають протиснути русиньску думку. Так, як Михал Шымко.

Втогды будеме годны робити културну діпломацію, магку силу, о котрій ся буде веце і довше бісідовати як о будьякім конґресі.

По одкрытю выставы написав єм Михалови, котрого знам од часу, кедь пришов як цалком непозната про мене особа до Пряшова на літню школу русиньского языка, і уж втогды бісідовав о різных планах. Втогды єм іщі ани не знав, ці тым планам вірити. Днесь не похыбую.

„Мішку, барз дякую за выставу! Супер! А твій приговор хопив за сердце! Веце Шымків Русинам!“

Серьйозно, веце Шымків Русинам, в каждій области.

Статя была написана як коментарь „Вступне до контроли“ лемківского радія lem.fm.