Кедь мож бити властных, чом бы не мож чуджіх?

По дроновій атаці на теріторію Підкарпатя, котре є іщі все бране за тот безпечный реґіон в рамках Україны, можеме видіти єден важный момент. Тым є остра реакція Будапешті. Тота свідчіть о тім, же премєр Мадяр то думать дакус важніше із краянами як його попередник Орбан.

І кедь то не было перше вдаріня із боку російского аґресора на теріторію Підкарпатя, бывшый премєр Віктор Орбан, і кедь много раз жадав права про Мадярів на Україні, блоковав із той причіны переговоры о вступі Україны до Европской унії, ани раз не реаґовав на тоты атакы, котры прямо огрожовали і там жыючіх Мадярів.

Його праґматічны ці приятельскы односины із Владиміром Путіном были про Орбана наконець векшов пріорітов, як кебы мав підняти якусь крітіку Кремля і боронити своїх краянів на Підкарпатю.

Новый премєр Петер Мадяр такой в день дроновой атакы зареаґовав остро проти того діяня, і нова міністерка загранічных діл Аніта Орбан собі дала покликати російского посла в Будапешті „на коберець“, што тыж стало ся першый раз од початку войны.

В зміненій дінаміці внутрішньополітічной сітуації в Мадярьску ся теперь уж озвав і Fidesz, котрый устами председы свойой парламентной фрацкії – Ґерґея Ґуляша, так само атаку одсудив.

Словацька влада цілый день была тихо. Заперла гранічны переходы із Українов, але жебы повіла штось крітічне на адресу Москвы, то бы сьме хотіли вельо. Аж днесь, по крітіці із боку опозіції, міністер загранічных діл Юрай Бланар одсудив вчерашні атакы „на україньску теріторію, котры сягали аж по Ужгород в Закарпатьскій области при граніцях із Словацьков републіков, де жыє і чісленна словацька меншына“.

Аж днесь, по крітіці із боку опозіції, міністер загранічных діл Юрай Бланар одсудив вчерашні атакы.

Вопросом є, ці мусила прийти аж крітіка із опозіції, жебы холем єден член влады одсудив тоты атакы, і спомянув собі і на краянів, котры там жыють. Лемже што до сучасных словацькых властей – тото не є жадна новота. Они ся своїма краянами, загранічныма Словаками, знають хвалити, кедь їм то пасує, але кедь їх треба боронити, уж то таке ружове не є.

Авґуст 2025-го року. На Словацькых народных святах в сербскім місті Бачскый Петровець у Войводині одбыла ся атака на выставу фотоґрафій, котры документовали штудентьскы протесты в Сербії. Выставу орґанізовала словацька меншына. Ку конфлікту, включно фізічных атак, дішло меджі членами владной Сербской проґресівной партії презідента Александра Вучіча і гражданами, котры порихтовали выставу. Курто: били Словаків.

Лемже Вучіч є єдным із облюбленых політіків словацького премєра. Были вєдно і в Москві. Резултат быв зато такый, же намісто того, жебы ся словацькый премєр поставив за своїх краянів, за словацьку меншыну, повів, же то є внутрішня політічна проблема Сербії, а нияк не ішло о атаку на Словаків, але лем о політічне діло. Словакія ся не буде вмішовати до діл суверенной Сербії. А додав, же „сербска влада собі заслужыть наше подякованя за приступ ку Словачкам і Словакам, котры жыють в Сербії“.

В децембрі того самого року ішов до Сербії презідент Петер Пеллеґріні. Пішов і ку сербскым Словакам. Тот за цілый час од авґуста не одсудив інцідент із Бачского Петровця, а меджі Словаків пришов із сербскым презідентом Вучічом. Словаци, котры протестовали, не могли стрітити ся із словацькым презідентом. „Ізоловали“ їх. Притім презідентови і перед тым заганяли одкрыты писма, но тот unisono із премєром Фіцом бісідовав о внутрішньополітічных ділах Сербії. Не были то жадны народностны проблемы Словаків із Войводины.

Наперек вшыткому, што можеме крітіковати на словацькій меншыновій політіці, довгы рокы єм того погляду, же Словацька републіка од 1993-го року перешла великый фалат драгы, а і кедь є все што зліпшовати, народностны меншыны на Словакії днесь мають шырокы права, і можуть ся розвивати. Самособов, із дакотрыма ділами самы рушати не можуть, покля на то не суть обставины од державы, але многы діла рішыти реално можуть, а тым і зліпшовати своє поставліня.

Лемже при роздумованю над тым, як ся сучасна влада справує ку своїм краянам в загранічу, не мож не позвідати ся: Як ся заховать влада в складній сітуації? Накілько бы про ню были важны штандарды, котры мають теперь меншыны, кебы над нима стояв „высшый“ політічный інтерес?

Або ся можеме позвідати і іншак. Хтось вірить, же в складных моментах будуть про сучасну владу важны меншыны, кедь не суть важны ани краяны?

Лоґіка каже із суті высше спомянутых дій лем єдно. Певность в тім мати жадну як меншыны не можеме. Бо, кедь мож бити „властных“, чом бы не мож „чуджіх“?

Статя была написана як коментарь „Вступне до контроли“ лемківского радія lem.fm. Жрідло фотоґрафії: ChatGPT.