Bach w trzech wymiarach. Wiolonczela spotyka wirtualną rzeczywistość

Krakowski projekt „Suity VR” przenosi słuchacza w sam środek muzyki Bacha – dosłownie.

Sześć suit na wiolonczelę solo Jana Sebastiana Bacha to dzieła, które od stuleci stawiają przed muzykami i słuchaczami to samo pytanie: jak zbliżyć się do muzyki, która wydaje się niemal bezcielesna, a jednocześnie głęboko intymna? Odpowiedzią może być technologia, której Bach nie mógł sobie nawet wyobrazić.

„Suity VR” to projekt łączący kompletne wykonanie cyklu BWV 1007–1012 z nagraniem w technologii wideo 360° i dźwięku przestrzennego. Efekt jest niezwykły: słuchacz nie siedzi już w fotelu koncertowej sali – wchodzi do wnętrza muzyki.

Nie rejestracja, lecz doświadczenie

Twórcy projektu podkreślają, że „Suity VR” to coś więcej niż filmowy zapis koncertu. Obraz sferyczny i światło są tak skomponowane, by aktywnie prowadzić uwagę widza, a dźwięk w technologii ambisoniki odwzorowuje kierunek, głębię i odległość źródeł dźwięku z precyzją, jakiej stereo nigdy nie osiągnie.

Kluczową rolę gra też interakcja: ruch głowy i kierunek spojrzenia dosłownie wpływają na sposób odbioru muzycznej narracji. To nie jest telewizja z szerszym kadrem. To obecność.

„W tym projekcie ważne jest nie tylko słuchanie muzyki, ale zanurzenie się w jej atmosferze” – mówią twórcy, i trudno o lepsze podsumowanie tego, do czego dążą.

Artysta na miarę zadania

Wykonawcą wszystkich sześciu suit jest prof. Jan Kalinowski – wiolonczelista o międzynarodowej renomie, profesor sztuk muzycznych i Dziekan Wydziału Instrumentalnego Akademii Muzycznej w Krakowie. Kształcony w Krakowie, Paryżu i Stuttgarcie pod kierunkiem m.in. Witolda Hermana i Davida Geringasa, występował na najważniejszych estradach świata – od Carnegie Hall po Concertgebouw i Seoul Arts Center.

Kalinowski wielokrotnie reprezentował polską kulturę muzyczną na tournée w USA, Azji i Ameryce Południowej. Od 2001 roku tworzy z pianistą Markiem Szlezerem duet Cracow Duo, którego dorobek płytowy był wielokrotnie nominowany do nagrody Fryderyk. Za upowszechnianie rodzimej twórczości artysta został uhonorowany odznaką „Zasłużony dla Kultury Polskiej”.

Przygotowanie kompletnego cyklu suit było, jak sam przyznaje, szczególnym doświadczeniem – zmusiło go do ponownego przejrzenia źródeł i przemyślenia wcześniejszych decyzji interpretacyjnych. Zadanie niełatwe, bo oryginalna partytura nie zachowała się: autograf Bacha zaginął, a każda interpretacja jest w pewnym sensie rekonstrukcją.

Architektura cyklu

Sześć suit to nie przypadkowy zbiór. Każda jest cyklem tańców poprzedzonych preludium, a cały cykl prowadzi słuchacza od prostszych form ku coraz bardziej złożonym muzycznie i technicznie dziełom. W projekcie VR każda suita staje się osobnym rozdziałem – inną przestrzenią, innym brzmieniem, innym doświadczeniem wizualnym.

Szczególne miejsce zajmują dwie ostatnie: Piąta, wymagająca od wykonawcy skordatury (przestrojenia jednej ze strun), oraz Szósta – pierwotnie skomponowana na instrument pięciostrunowy, dziś uznawana za technicznie najtrudniejszą z całego cyklu.

Bach dostępny przez przeglądarkę

Projekt jest dostępny przez internet – bez konieczności posiadania gogli VR – choć pełne wrażenie immersji zapewnia oczywiście odpowiedni sprzęt. Materiały można odkrywać stopniowo, suita po suicie, we własnym tempie.

„Suity VR. Zanurz się w akustycznym świecie Bacha” powstają w ramach Krajowego Planu Odbudowy dla kultury, finansowanego przez Unię Europejską w ramach programu Next Generation EU. Za projektem stoją Paweł Małecki, Jan Kalinowski i Klaudia Piątek.

Więcej informacji oraz dostęp do materiałów: bachsuites.eu

© ℗ 2026 Paweł Małecki, Jan Kalinowski, Klaudia Piątek