Вмер Іван Ґойдіч – вызначный памяткарь, бадатель і педаґоґ

Перед пару днями пришла до нас смутна вість. В Братіславі вмер 27-го септембра 2026-го року у віці 78 років Іван Ґойдіч, вызначный архітект-памяткарь, бадатель і педаґоґ русиньского походжіня.

Народив ся Іван Ґойдіч  1-го апріля 1948-го року в Гуменнім. Блаженый єпіскоп Павел Петро Ґойдіч быв братом його діда Штефана, котрый быв так само вызначным ґрекокатолицькым священиком.

До Кошыць, де ся молода родина із дідом переселила, ходив до них на навщівы і владыка Ґойдіч. У перинці його сестры в тых тяжкых часах по Другій світовій войні были скрываны предметы, котры были повязаны із  функційов єпіскопа, но ŠtB (Штатна безпека) їх і так нашла і сконфішковала.

Кедь мав Іван Ґойдіч три рокы, владыка Ґойдіч уж быв у вязніці в Ілаві, де го Івановы родічі ходили навщівльовати.

В дітинстві Іван Ґойдіч іншак як по русиньскы ани не бісідовав, по словацьки ся навчів аж на основній школі. Од другого рочника мав на высвідчіню (свідоцтво зо школы) написане, же народностьов є намісто Русина уж Українець, што так розъїло його матірь, же му радше давала записовати словацьку народность.

По Акції П в році 1950, коли дішло до ліквідації Ґрекокатолицькой церькви у втогдышній Чехословакії, была молода родина выселена до Красной над Горнадом, недалеко Кошыць, де жыли мімо русиньского і ґрекокатолицького оточіню. Отець мусив іти робити до бані в Руднянах, матірь як учітелька не могла учіти.

Но вдяка їх насилному выселіню до каштеля, в котрім была і основна школа, здобыв Іван Ґойдіч одношіня ку історічній архітектурі і памяткам. Пізніше почас памяткового баданя зістило ся, же їх выселили до містности, котра была каплічков із ренесанчным штукатрковым окрашіньом.

По тім, што ся  увольньли обставины, його отець почав робити в желізарнях в Кошыцях, його мати уж могла почати робити холем як робітничка. Желізарні їм придiлили квартель в Кошыцях, де Іван зачав штудовати на єденадцятьрочній школі. Потім ся зачав його жывот формовати в Братіславі, де в році 1973 успішно доштудовав архітектуру із шпеціалізаційов історічна архітектура на Ставебній факулті Словацькой высокой школы технічной.

По высокошкольскых штудіях почав робити в Словацькім інштітуті памятковой старостливости i охраны природы, котрый ся находив в просторах Братіславского замку. Быв і ведучім выробы Штатных рештавраторьскых ательєрів. В роках 1990 – 1994 і 1996 – 1998 быв у функції директора Словацького памятково інштітуту.

В роках 2002 – 2010 быв Іван Ґойдіч ведучім Катедры історії і теорії уменя на Філозофічній факулті Тырнавской універзіты. Курто быв і продеканом Філозофічной факулты Тырнавской універзіты. Выховав так цілый шор памяткарів і реалізаторів архітекто-історічных бадань.

Сам быв актівным бадательом народных културных памяток. Занимав ся памятками з добы середньовіку аж по половину 20-го стороча. Жыв в добі, коли было єднов із задач памяткарів бадати і выголошовати памятковы резервації і зоны, і так бадав історічны ядра Пряшова, Баньской Щавніці, Спішской Капітулы, Святого Юра, Попраду і Жіліны. Особнo просаджовав, жебы Кошыці были выголошены за найвекшу памяткову резервацію на Словакії. Уратовав веце деревяных церьквей, о котрых написав статі і публікації.

В році 2008 як член родины перевзяв ізраільску державну нагороду Справедливый меджі народами од посла Ізраїля на Словакії, котра была уділена in memoriam єпіскопови Павлови Петрови Ґойдічови.

В 2018-ім році, коли ославльовав сімдесятый юбілей жывота, здобыв оцініня Памяткового уряду Совацькой републікы – Премію Алжбеты Ґінтеровой-Маєровой, яка ся уділює особам за довгорочный вклад і охрану памяткового фонду, а так само  і Дяковну грамоту декана Філозофічной факулты Тырнавской універзіты.

До послідніх хвіль жывота замимав ся памятковым баданьом. Умер дома, думаючі на далшы баданя. Похоронны обряды одбудуть ся в Ґрекокатолицькім катедралнім соборі Воздвиженія Честного Креста в Братіславі в неділю 4-го октобра. Вічная йому память!

Автор: Лідія Будайова

Фото: Іван Калев, Памятковый уряд Словацькой републікы, 2018.