Земля з Лемковины, што дає надію. Пращаня з Покійным Адамом Барном

Похоронны богослужыня, тоты в східнім обряді, мают в собі дашто, што поправді нелегко обняти простыма словами. Є в них смуток по новопредставленым, молитва за його душу, вымір надіі, але тіж велика гідніст і символика, якы додают цілому пращаню особливого характеру.

Такым была і остатня стріча з Покійным Адамом Барном (1926 – 2026). Достойна, полна символів, а передовшыткым – лемківска. Бо Адама Барну пращала Лемковина. І то в дослівным значыню.

Покійный Адам Барна вмер 12. жолтня/октобра 2026 р. на 100 році жытя. Был представником поколіня, якє зазнало Лемковины – входячы в доросліст перед акцийом Вісла. Вродил ся 25. листопада/новембра 1926 р. в селі Чорне (товдышня ґміна Ґладышів, ґорлицкій повіт).

Пращаня з заслуженым дяком

Функцию церковного дяка в ліґницкій церкви Адам Барна полнил од 1988 р. Прото тіж вымір той послідньой стрічы был вынятковый – православна парохія Воскресіня Христового в Ліґници пращала не лем свого парафіянина, але тіж долголітнього дяка, якій свою ролю трактувал як дашто більше нич лем повинніст.

Богослужыня зачали ся в четвер, 15. жолтня/октобра 2026 р., одслужыньом Парастасу. Окрем ліґницкого пароха – о. митр. Любомира Воргача, служыли о. митр. Славомир Сороканич зо Студзьонок, о. Адам Горбаль, парох Зимной Воды і Михалова та протодіакон Мєчыслав Олеснєвич, секретар Канцеляриі владыкы вроцлавско-щеціньской єпархіі ПАПЦ.

В тот же вечер наслідникы столітнього дяка – братя Дзямбы з парохіі в Зимній Воді і Даниіл Ґальчык з Ґлоґова одчытали над Покійным Псалтыр. Чытаня як раз Псалтыря над помершым походит з глубокой давнины. Прото мало оно не лем духовный вымір, але і символічно значыло вельо для самого Покійного. Сам долгыма роками ходил по хыжах помершых, чытаючы стихы Псалтыря як част похоронной обрядовости. Того вечера, коли не стало го уж серед жывых, інчы чытали над ним тоты самы слова. В тым жесті была особлива символика: тот, хто через рокы молил ся за другых, сам был обнятый молитвом церковной спільноты. А служба, котру десятлітями выполнял для інчых, стала ся тепер знаком вдячности і молитовном підпором в його послідній пути. Чынили тото наслідникы – нова ґенерация дяків.

По одслужыню Парастасу з коротком проповідю выступил ліґницкій парох. Подякувал за спільну молитву прибывшым з сусідніх парохій священникам, родині Покійного, ліґницкым прихожанам, але і тым, што пришли з дальшых стран. В своім слові припомнул жертвенніст Покійного для православной Церкви – його підпору церковных діянь і готовіст служыти, коли лем Церков потрібувала його послугы дяка. Адам Барна не трактувал той повиннпости лем як церковной функциі, але як служыня, котре вымагало вірности, посвячыня і постійной готовости. Долголітня праца в ліґницкій парохіі была свідоцтвом того, же церковне служыня не кінчыт ся на словах, але выражат ся передовшыткым в штоденній, часто невидочній працы для спільноты.

Покійный был єдным з тых піонєрів, якы безінтересовно діяли на благо Церкви і народу. Його смерт є тіж нагодом до споминів о цілым поколіню люди, котры по 1947 р., в новых і тяжкых повоєнных обставинах, з великым посвячыньом творили основны структуры церковного жытя на чужыні. В послідніх роках, не лем ліґницка парохія, пращат тых, од котрых вельо ся зачало. З одходжыньом той ґенерациі кінчыт ся же важный розділ в нашій спільній істориі, о котрій уж днес знаме, же была основна для дальшого тырваня.

Грудка рідной землі

О ден, 16. жолтня/октобра была одслужена заупокійна Літургія. Окрем пароха, присутный был о. Ігор Габура, парох Самбожа і сотрудник катедральной парохіі во Вроцлавю.

Были ту і дальшы симболичны жесты. Попращати заслуженого народного писменника – історика пришла такой репрезентация Лемковины. Апостола прочытал молодшый о дві декады, креницкій дяк, Петро Трохановскій – Мурянка.

Вымір присутности участників лемківского нацийонального жытя был шыршый – Покійного пращал Ведучый Головного Заряду Стоваришыня Лемків Андрий Копча і другы члены орґанізациі, в тым ліґнцкого Кружка, до якого долгы рокы належал.

Рідну сторону, окрем спомненого Петра Трохановского, представлял тіж Богдан Ґоч, Ведучый Музею Лемківской Культуры в Зындрановій. Його присутніст была важна і з другого боку – перед роками няньо – бл. п. Федір Ґоч, враз з Адамом Барном, зобрали неоціненой вартости материялы і выдали книжку о лемківскых «добровольцях» – борцях ІІ світовой Войны. Сам Адам Барна, в 2018 р., был присутный в Зындрановій на пращаню Федора Ґоча.

В ден похорону проповід тримал о. Любомир Воргач. Жегнал не лем вірного свойой парохіі, але такой чловека, з якым пришло му спілпрацувати од початків парохуваня в Ліґници. Перехід Адама Барны до вічности завершат безповоротно велику част істориі ліґницкой церкви. Його присутніст в лемківскым нацийональным жытю по 1989 р. принесла неоціненой вартости плоды. То обшырны ескізы історий поєдных люди, сел ци подій. Зберал материялы, бо знал, што так треба, а чыныл тото в остатнім моменті – коли жыли іщы найстаршы выселенці.

Як сам споминал в 2018 р. для радия lem.fm.: «Хочу передати для радия моі книжкы выданы, котры сут писаны з великом пошаном до Лемковины, жебы тоты книжкы дотерли до люди, котры надходят. Бо мы стары зостали і ся уж выкінчаме. Тоты книжкы, котры я написал, то уважам, уважам і думам, же сут барз потрібны молодому поколіню, не зато, же сут, але зато, же сут і по лемківскы, і одбывают правду, велику правду. Я ся старал писати лем правду».

По богослужынях в Ліґници Покійный был одпровадженый на цмонтір в Рудній, де спочал при чысленно там похороненых родаках. Над гробом слова вдячности за патріотичну поставу представил од імене Стоваришыня Лемків шефредактор часопису «Бесіда» – Петро Трохановскій. Спомнул, што іщы під час посліднього засіданя Головного Заряду рішено о тым, што до ближучого ся номеру часопису конечні треба загнати ювілейный текст о Адамі Барні. На жаль, тото уж не буде дане.

Петро Трохановскій дальше розповіл про одданіст Покійного нашій, спільній справі. О його працы для Лемковины, котра не раз выражала ся в конкретных ділах, помочы і підпорі там, де была потрібна. Предовшыткым товды, коли часы легкы не были, коли самій редакциі «Бесіды» бракувало фондів на діяльніст. То як раз Адам Барна служыл свойом помочом – помагал в складі часопису, ачий через наступны рокы до него дописувал. На вінци од Стоваришыня Лемків написано: «Вірному сынови Лемковины».

Адама Барну пращала Лемковина. Не лем єй люде, одданы штоденности, але і дослівно – жменя землі з рідного села. Бл. п. Іван Дзядик, так само одданій лемківскым справам, перед свойом смертю (2024), передал парохови – о. Воргачови, мішочок землі з цмонтеря з Чорного – рідного села Барны.

Земля тота ждала той смутной хвилі. В ден похорону сын Покійного, Ярослав Барна, зложыл єй до гробу вітця на цмонтери в Рудній. Жестом тым злучыли ся дві землі – тота, в котрій Адам Барна спочал, і та, з котрой походил, до котрой належал і котру носил в собі через вшыткы рокы свого жытя.

Петро Трохановскій в тамтым моменті выповіл особливе речыня: «Земля з Лемковины – земля з Чорного – перевершыла, побідила тоту чужу землю».

Споминова част продолжала на погребинах. Внучка Йоанна Спяк – Ядлош зрыхтувала паруминутове награня, на якым увічнено голос Адама Барны. Были то моменты, якы уж не вернут – харизматичный церковный спів, Апостольскє чытаня ци долгы розповіды за світом якій безповоротно одышол.

Вічна Йому Памят!