В днях 12.–15. листопада/новембра в Шікаґо проходила 58. Дорічна Конвенция ASEEES – єдна з найважнійшых медженародных науковых конференций, посвяченых середній і східній Европі та Евразиі. В тогорічным проґрамі не нашла ся тіж русиньска тема. Протягом двох дни одбыли ся три панелі посвячены літературі, штуці і языкови, в котрых участ брали дослідникы з американьскых, канадийскых, польскых і чешскых науковых осередків.
Першый панель был посвяченый русиньскій літературі і звiданям тыкаючым єй дальшого розвитку. Пунктом выходу до дискусиі был опубликуваный в 2025 році Рiчник Руской Бурсы. Участникы задумували ся, як досліджати літературу невеликой спільноты, котрой істория і творчіст розвивали ся на стыку ріжных держав, языків і культур. Дискусия была тіж о тым, як лучыти сучасны методы досліджынь зо знаньом выходячым зо специфікы самой русиньской літературы, а тіж як будувати єй літературный канон. В дискусиі взяли участ др Ніколяс Кайль Купеньскій з Академіі Повітряных Сил ЗША, др габ. Олена Дуць-Файфер з Ягайлоньского Університету, проф. Давид Павелсток з Брандейского Університету і Алі Каракая з Університету Станфорда.

Другiй панель был посвяченый русиньскій штуці і єй місцю в істориі та сучасній культурі. Згромаджены бесiдували так о артистичнiй традициі реґіону, як і о творчости, котра возникат серед Карпаторусинів в Пілнічній Америці. Проф. Павел Роберт Маґочій з Торонтского Університету представил історию підкарпатской малярской школы. Др Ніколяс Купеньскій розповіл о штуці американьскых Карпаторусинів і єй звязку з артистичным одроджыньом угельного реґіону. Др Михал Шымко з Варшавского Університету приближыл сучасну лемківску штуку, звертаючы увагу на єй звязок з памятю, достоменністю і способами артистичного выражаня досвіду спільноты. Панель вказал, як ріжнорідна є русиньска творчіст і як важну ролю грат в сохранiню та інтерпретациі культурного наслідства.

Третiй панель был посвяченый языкови. Серед тем были стандаризация, документуваня і вчыня русиньского языка. Томаш Калинич з Карльового Університету в Празі представил роботу над новом граматиком русиньского языка на Закарпатю. Др габ. Олена Дуць-Файфер презентувала контекстуальный словник лемківского языка, котрый мат выходити поза традицийне збераня і пояснюваня словництва, беручы до увагы тіж контекст хоснуваня слів. Клавдия Новак з Ягайлоньского Університету представила реферат посвяченый лемківскым назвам місц і теренів, анализуючы звязок медже іх кодифікацийом а фактичным функцийонуваньом серед жытелiв сел. Послiднє выступліня, др Натана Маркса з Оклягомского Університету, дотыкало вчыня русиньского языка з оглядом на його ріжны одміны і языковы осередкы, м.ін. Пряшів і Лемковину.

Окрем науковых подій важным елементом русиньской присутности на конвенциі была тіж стріча зорґанізувана в пятницю, 13. листопада/новембра, через Карпаторуньскє Общество. Стрiча пiд наголовком Rusyn Meet–and–Greet in Chicago мала предовшыткым інтеґрацийный характер – цілю было створити нагоду до стрічы членів русиньской спільноты, навязати новы контакты і одновити тоты давны. До участи запрошены были участникы конвенциі, але i тоты, котры інтересуют ся культуром і спадковином Русинів.
Тогорічна присутніст карпаторусиньской темы на ASEEES вказала, як много ріжных обшыри обнимают сучасны досліджыня над том спадковином. Література, штука і язык стали предметом дискусиі і вымiны досвіду медже дослідниками з ріжных держав. Єдночасно стріча Карпаторусиньского Общества припомнула, же так само важны як наукова робота сут i безпосереднi контакты з інчыма членами нашой спільноты. Конвенция ASEEES была веце як лем нагодом до презентуваня результатів досліджынь. Была і нагодом до зміцнюваня медженародных контактів і дальшой розбудовы русиньского наукового і соспільного середовиска.








