Лемківска травма | Лемкы походят од УФО, хоц знам, же звучыт то глупо

Слава Ісусу Христу. Уж хвилька минула од часу, коли єм ся Вам представила. Так як єм заповідала, буду писала реґулярні, хоц закля што єст то лемківска реґулярніст – як Бог даст, то буде, як фрас оманит чловека, то не буде. Але не єст то справа безнадійна, сут дві річы, што хосенно рокуют на будуче. По перше – вродила єм ся на заході, на понімецкых землях, в понімецкым орднунґу (зо славяньскым твістом), што значыт, же мам в собі глубоко вкорінене почутя обовязку і коли уж повім А, то неє можливости, жебы-м не повіла Б. По другє – щыро признам, же кус ся бою причынити розчаруваня шефредакторці, што мя стягнула до ЛЕМ.фм. Хоцкі ні, то не страх ня змотивувал, жебы в вільный ден сісти і писати. То єй пізріня, што давало знати, же в мене вірит.

Вірити мож в ріжны річы. В тото, же Єфрозина Фізола буде што місяц писала своі тексты, же по смерти чловек іде до неба, же треба штоденні пити 2 літры воды і робити 10 тис. кроків, жебы долго і здорово жыти. Можна тіж вірити, же найліпше о лемківскій язык звідати особу, што деклярує, же бесідує по украіньскы. І же як ся тото опубликує в модным варшавскым часописі, то ся засвідчыт, же старчыт си купити хыжу на Лемковині, жебы в Варшаві быти приниманым як специялиста од лемківского языка. Одношу ся до тексту, што ся нашол в «Двотыжденнику», але не хочу ся барже – як то буде необхідне – над ним знущати. Головні зато, же то власні тот текст ня заінспірувал до поставліня собі сутьового, выходячого з ядра звіданя – одкаль на світі взяли ся Лемкы?

Авторка тексту не знат, але барз ся зафіксувала, же мусит о тым написати. Може, коли пише дашто о Поляках, то тіж вертат до Леха, Чеха, Руса і першых Пястів. Так ся запутала в теориях, же аж ствердила: Nie znalazłam żadnych teorii o pochodzeniu Łemków od pozaziemskiej cywilizacji, ale i takie zapewne istnieją. Перше як єм то прочытала, подумала-м – Ісусе Назаретаньскій, ци уж направду скінчыли ся на світі блискотливы пуенты і треба тым бідым Лемкам іщы додавати стыду і іх інфантилизувати в мейнстрімовых медиях? Ци Талергоф і акция «Вісла» то мало і треба нам іщы УФО докладати? Але не тырвала єм в тій злости за долго. Єм емпатичном Лемкыньом, зато можу собі уявити драмат особы, што достала замовліня на текст на так шыроку тему, а диспонувала лем двома знаємыма і получыньом з лемківском земльом през стопы, котрыма по ній ходила. То невельо, а напевно нестарчаючо, жебы взяти на себе задачу поясняти, одкаль взяли ся Лемкы. Ба! Прецін сме іщы як люде не усталили з певністю, одкаль ся взял чловек. Од малпы, од Бога, з капусты? Мам свого фаворита серед тых теорий, але што я там можу знати. Не знам ани, одкаль я ся взяла. Мій приятель Петро Хыжка повіл мі, же єм барз подібна до Юлиі Вархолы. Быти може то єст даяка родина, а я о тым не знам, бо єм того николи не досліджала?

Як видите вельо єм остатньо думала о походжыню ріжных бытів, а предовшыткым о тым, як ся оповісти о походжыню творят і до чого ся іх хоснує. По мойому, жебы досліджати етноґенезу даякой ґрупы або полемізувати з науковыма теориями, што уж істнуют, треба мати шырокы історичны, антрополоґічны, культуровы, языкознавчы знаня, і сам доступ до інтернету тых знань не запевнит. Лем одраз треба зазначыти – то не о науковы факты гев іде. Тоты никого не інтересуют. Бо што особі, яка собі хотіла прочытати о сучасным лемківскым языку, до Білых Хорватів? Николи в школі єм о них не чула, а кінчыла єм клясу в ліцею з розшыреном історийом. Вычысліня ріжных теорий і довершыня того жартом о УФО вказало, же Лемкы, тоты бідны люде, што мают смішны повіджыня з жабами, самы не знают, одкаль ся взяли. А коли бы того было мало, то ґраматику іх языка написала русицистка, што по злости так єй цільово опрацувала, жебы ся лемківскій одріжнял од украіньского (гев уж мам лем єден коментар – лол). В такым контексті ма сенс тото, же пише ся о украіньскым языку, бо в світі Лемків видно уж так єст – помішаня з попутаньом.

Думам, же певно уж чуєте тяжар роздумувань над прапочатком і прапричыньом. Лемкы то етнос, што чудує своім істнуваньом од віків. Николи не мож было найти одповідньой рубрикы в урядовых документах, жебы ся згідні з почутьом зазначыти. Так, як бы просто то было неможливе, жебы поставити попри собі окрисленый шор букв. Думам, же єст то ситуация подібна до той, з яком ся сучасні стрічают негетеронормативны пары, што ся вінчали за границьом – печатаня муж і муж або жена і жена в урядовым документі видит ся тяжше як літаня в космос. А знате, же в офіцийных документах, што ся односят до проґрамів вчыня в школах, не можна хоснувати формы учениця або особа, што ся вчыт – лем ученик? Афера о формы скінчыла ся на премєрі ПР.

О тым, же просте звіданя о тото, кым сут Лемкы, выкликує в людях заколот, уж єм спомнула. Не так давно стрітила єм ся з особом, што робит в медиях, і як ся він дознал, же єм Лемкыньом, то зачал метати поєдны припадковы слова по украіньскы, і бы так дальше паяцувал, як бы-м ся го не звідала, што робит. О тым, як дакотры нелемківскы стоваришыня і іх пригузичникы (знате, же то о Вас) реаґуют на лемківску оперу і выставу лемківской / русиньской штукы, то уж неє што бесідувати. Дост повісти, же тоты же, што все зачудуваны і рівночасно перестрашены істнуваньом Лемків особы, грают тоты самы, што все шляґєры. Надію дає тото, же уж направду нихто не єст заінтересуваный тым репертуаром. Як о тым пишу, то зас мі жаль тых бідных люди, што жытя стратили на борбу о златы ґачы етнічных уявлінь.

Щестливо нашла єм розвязаня для тых, што ся мусят або іщы будут мусіти сконфронтувати з істніньом Лемків. То розвязаня з рода і вольк сытый, і Лемко цілый, і неє сомніву, што ся вшыткым оно сподабат. Зато оголошам мою наступну робочу тезу, што выходит з моіх роздумувань і яком можете ся чудувати уж од наголовка – Лемкы походят од УФО.

Може просто єст так, же Лемкы выкликуют таку конфузию і емоциі, бо нашли ся на світі нагло і без остережыня? Взяли і впали з неба просто в Карпаты, быти може і помедже Білых Хорватів. Найперше ховали ся перед людми, бо мусіли ся навчыти кус о земскым населіню, жебы не звертати на себе увагы. Обзерали, як ся жыє на тій плянеті, і як уж были готовы – то ся уявнили. Коли то было? Хтоси бы міг повісти, же може іщы за першых Пястів, або же были на Лемковині іщы і перед нима, а хтоси інчый буде присягал, же вчера іх іщы не было, а днес нибы уж мают богату культурову, языкову, літературну спадковину. Може з части космічной шыфы зробили першы бані в лемківскых церквах? Як так ся о тым подумат, то легше зрозуміти тоты надміровы реакциі на Лемків, а мі о нич інчого в жытю не іде, як лем о розумліня.

Мам іщы єден доказ на мою тезу. Пониже реконструую тото, як єм рисувала свого няня як дітина. Єдна з теорий о жыючых серед люди уфолюдках, яку єм взяла з сериялю Нетфлікса, єст така, же выбраны діти видят, же УФО то УФО. Ци я была таком дітином? Не знам, самы ріште:

Реконструкция рисунку няня Фізолы, што го малювала мала Єфрозка і што вказує на безперечны получыня з Енді Варгольом.

Будте здравы,
Єфрозина Фізола