Класічна політіка

Выборы до Націолнаного совіту Русинів суть про мене все інтереснов подійов. В тім нашім русиньскім світі собі даякы самосправны орґаны такзваным „вселюдовым“ голосованьом выбераме лем в Сербії і в Мадярьску, но о даякых проґрамовых, ідеолоґічных алтернатівах якбач мож бісідовати лем в Сербії.

Жебы не іти далеко до історії, аж ку выгнаню Адама з Едену, в попередніх двох выборах сьме слідовали головно дві розділюючі параметры. Тым першым быв, кілько мандатів будуть мати членове прорусиньского напряму, а кілько мандатів подарить ся здобыти проукраїньскым кандідатам.

Другым параметром было то, кілько мандатів будуть мати членове повязаны даякым способом із втогдышньов владнов патрійов експрезідента Вучіча. І якраз о кандідачнім списку, котрый выграв споминаны послідні двоє выборів ся кулоарно бісідовало і то, же ани практікы при выборах не суть їм чуджі такы, якы мала хосновати і владна партія. Кедьже прямыма доказами автор коментаря не діспонує, на тото натеперь забудеме.

Но не забудеме на то, же кандідачный список Русины довєдна пережыв конъюнктуру і поступне паданя як выбраты капітолы із букваря історії політічных партій.

Русины довєдна мали в році 2018 майже 38,5 процента голосів, што їм втогды забезпечіло вісем мандатів. Не мали векшыну, але вшыткы по них мали максимално 3 мандаты, а были такы, котры мали по два або єден мандат. Преможцьови на то, жебы рядити і заголосовати за свої інтересы старчіло здобыти далшы два голосы.

В 2022-ім році уж кандідовало лем пять списків (сім їх было в році 2018, причім шість здобыло мандаты), і то значіло інше роздільованя членів у Націоналнім совіті Русинів. Русины довєдна якбач не вказали аж такы добры резултаты свойой роботы, бо хоць знова выграли, якраз втогды ся бісідовало о „аномаліях“ при выборах, здобыли менше – лем 23 процент голосів. Лемже математіка роздільованя при менше кандідачных списках была проста і значіла, же і при менше процентах Русины довєдна здобыли 10 мандатів. Веце як мали в попереднім періоді.

А не было то лем веце. Было то десять мандатів, котры при 19-членнім совіті значіли, же якраз тота політічна лінія здобыла тісну, але векшыну в совіті. По конштітуованю совіту мали свого председу Йоакима Раца, і нич не боронило тому, жебы подля властных ідей розвивали русиньску комуніту у Сербії.

Русины довєдна із 10-членнов векшынов розбили совіт так, як ся то никому ани снити не могло.

Проблемов є, же намісто того, жебы векшына в совіті безпроблемово просаджовала дашто хосенне про Русинів, тота векшына помагала добабрати вшытко, што ся лем дало. А то аж так, же літом 2025-го року пришла політічна кріза.

По тім, што совіт і вдяка голосам векшыны од Русины довєдна одкликав шефку Одбору про освіту – Олену Папуґа, спустило ся землетрясіня. Свої абдікації на протест почали давати членове окремых одборів при совіті, председове тых одборів, абдіковали і двоми членове совіту, также зістав із 17-ма членами, а вєдно із тов волнов пак політічну одповідность перевзяв і председа совіту Йоаким Рац, котрый із свойой функції абдіковав.

Русины довєдна із 10-членнов векшынов розбили совіт так, як ся то никому ани снити не могло. І была то, і кедь не все їх ініціатіва, все їх одповідность, бо они діспоновали векшынов.

По тогорічных выборах знова впали процентами. А траґічно. А теперь то уж траґічно вызерать і на мандатах. Будуть мати трьох членів. Стопроцентно їх резултату не помогло ани то, же лем недавно шеф совіту, котрый наступив по Рацови – Стеван Самочета, видів як добру ідею іти надвязовати културны контакты і глядати поміч на амбасаду Росії.

Но і самособов великій перемозі списку На волні перемін, котрый здобыв коло 65 процент, помогла цілкова політічна зміна в Сербії, яку сьме виділи при недавных парламентных выборах, і під впливом котрой і тот кандідачный список повстав.

Тоты выборы знова раз, а теперь із абсолутнов певностьов, потвердили, же выборы Русинів до Націоналного совіту Русинів суть реалным політічным конкурзом. Такым, якый знаме із великой політікы.

Мінить ся чісло тых, котры в окремых роках придйуть голосовати, раз є то веце, раз менше, все є інше чісло кандідачных списків, суть меджі нима політічны матадоры і єдноразовы фіґуркы, є поплулізм і аномалі, а впаджіня на дно по недоданых резултатах роботы може быти єднако болістне як у державнім парламенті.

Русины в Сербії просто мають класічну політіку. Теперь, на волні ентузіазму із політічной зміны на републіковій уровни, прилшла волна ентузіазму в меншыновых выборах. По волні ентузіазму буде треба вказати роботу і резултаты. На волнах перемін має абсолутну векшыну, і зато вшытка одповідность буде якраз на тых людях.

О чотыри рокы їх люди оцінять. Я „новому люфту“ в совіті можу лем тримати палці. Головно в тім, жебы тоту векшыну схосновали реално на то, жебы Русины у Сербії хопили другый дых розвитку. В іншім припаді тот пад може быти болістнішый як тот, котрый пережыли Русины вєдно.

Статя была написана як коментарь „Вступне до контроли“ лемківского радія lem.fm.