Смутна авантура

На сайті аґентуры Рутенпрес вышла пару днів тому вість о тім, же представителі Націоналного совіту Русинів у Сербії – председа Стеван Самочета і член Владимір Чакан, початком септембра были на стрічі на російскій амбасаді в Белеграді. Тоты офіціалны представителі Русинів бісідовали із представителями Російской федерації о співпраці. Таку траґікомедію може написати досправды лем сам жывот.

Як сьме ся дізнали із інформації, котру подала аґентура, Російска федерація не має ділему, і признавать Русинів як окремый народ. То бы сьме знали і без навщівы членів совіту на амбасаді, значіть, што дале?

Амбасада мала выразити одкрытость про співпрацу із Націоналным совітом Русинів, бісідовали о актівностях, котры бы вєдно могли робити із амбасадов, ці із російсков меншынов у Сербії, о округлых столах, а бісідовало ся і о навчаню русиньского языка в Белеграді.

Докінця ся обговорила думка, же таке навчаня в Белеграді бы могло реалізовати ся в просторах Руського дому – што є такый російскый културный центер в столиці Сербії.

Чоловіку бы ся аж хотіло плакати од того щастя як щіро Русинам хоче помочі російска амбасада в Белеграді. Тото чутя тепла, щірости, приятя, охоты помочі чоловіка перейде як пса мотор, кедь собі спомяне, же іде о російску амбасаду. Пак собі лем покладе звіданя, што то за авантура із боку представителів Русинів у Сербії?

Добрі, забудьме теперь на „далеку минулость“, бо втогды бы сьме собі мусили до детайлів розобрати факты о українізації Русинів і анексії Підкарпатьской Руси, за што ся Російска федерація як держава-наслідник Совітьского союзу ниґда не оправдала. Лемже ани сучасность не є така ружова.

Є правдов, же в Російскій федерації маєме можливость голосити ся при списованю жытелів ку Русинам і ку русиньскому языку як материньскому. Не є нам боронене основати собі там даякы общества, дашто там і існує, або холем перед войнов існовало, но і то є так вшытко. Російска меншынова леґіслатіва є іншака як тота, на котру сьме звыкнуты в Европі, і Русинів она не „обнимать“ в такім смыслі, як то познаме із іншых держав, в котрых жыєме.

То бы не была така проблема, тадь ани в такых Споєных штатах Америкы народностна політіка не є тото саме, што маєме „дома“. Омного векшов проблемов суть іншы факты. Спомянеме два. Властно три.

По перше, Російска федерація скасовала у 2023-ім році Рамковый договор о охрані народностных меншын, єден із основных документів Рады Европы, котрый має ґарантовати права народностных меншын. Вєдно із тым Порадный комітет того договору высловив знепокоїня, же молоды хлопи, котры належать ку народностным меншынам в Росії, суть в надмірных чіслах реґрутованы до армії, жебы войовати на Україні.

Може собі хотіли зробити PR якы суть важны, лемже реално є то лем PR про московскый режім.

Орґан рады Европы звернув увагу і на то, же особам, котры належать ку народностным меншынам, суть в Росії обмеджованы языковы і освітні права. Тоты, котры боронять народностны права, суть жертвами важного порушованя людьскых прав, а порушованя народностных прав, в тім припаді Українців і Кримскых Татарів, діє ся і на окупованых теріторіях, котры подля меджінародного права суть теріторійов Україны.

По друге, Російска федерація ниґда не ратіфіковала Европску харту реґіоналных або меншыновых языків, другый важный про меншыны меджінародный документ. Москва у 2001-ім році формално документ підписала, але ниґда го не ратіфіковала, также харта ниґда не была в Росії діюча.

У фебруарі 2023-го року прияла властный федералный закон, котрым дефінітівно закінчіла ся платность меджінародных договорів Рады Европы в одношіню ку Росії, і вєдно із тым дефінітівно погребив ся нелем Рамковый договор, але і Харта.

Сербія є сіґнатарьом обидвох документів, і днесь має шырокы меншыновы права, котры мож в дакотрых апсектах завидіти і нам, якы жыєме в державах Европской унії. Значіть, што реално Русины в Сербії од Російской амбасады потребують? Радше їх могли напомянути, жебы свої меншыновы актівности наперед просаджовали дома, не в Белеграді.

Но і по третє, дахто ту перешов лоботомійов і забыв, же днесь Росія пятым роком веде найвекшу войну од Другой світовой войны в Европі? Забыв на то, же Росія уж била ракетами а дронами і по Підкарпатю? Же вдяка тій войні вмерають і Русины на фронті? І в тій сітуації нам треба робити округлы столы, або учіти в їх просторах в Белеграді? То факт інша можливость в Сербії не є?

Не знам, о што ішло представителям русиньского совіту із тов навщівов амбасады. Може собі хотіли зробити PR якы суть важны, як їх принимають аж і на амбасаді. Лемже реално є то лем PR про московскый режім.

Іншак, в тім суть собі російска і україньска амбасада в Сербії подобны. Дома бордель в народностній політіці, далекый од европскых штандардів, але в Сербії єдны і другы бы підтримовали Русинів. А Русины в Сербії ся люблять вказовати і на тій україньскій. Лемже про Русинів ани єдны ани другы не суть ґаранційов ничого.

Представителі Русинів, перед тым як зреалізовали тоту стрічу, могли ся позвідати Русинів із Підкарпатя, яку поміч од Москвы хотять. Тоты бы їм бізовно дали ясну одповідь. Неприємну. Із тов одповідьов пак могли конфронтовати людей із російской амбасады. Так бы то мало холем даякый хосен про Русинів. Теперь є із того лем смутна авантура.

Статя была написана як коментарь „Вступне до контроли“ лемківского радія lem.fm. Фото: Петро Медвідь, lem.fm.